Trong hai đêm 22,23/7/2011, tại Nhà Hát Lớn Hà Nội đã diễn ra đêm nhạc Phạm Duy mang tên “Phạm Duy – Người phiêu lãng”. Đông chật các thế hệ yêu nhạc Phạm Duy đã đến thưởng thức chương trình. Dù đã ở tuổi 90, Phạm Duy vẫn cố gắng từ thành phố Hồ Chí Minh ra Hà Nội để hiện diện trong đêm nhạc của mình.

Chương trình do Nhà Hát Nhạc Nhẹ Việt Nam cùng Công ty Cổ Phần Văn Hóa Đông Đô liên kết thực hiện.

Có lẽ trong suốt 70 năm sáng tạo âm nhạc của mình, đây là lần đầu tiên những ca khúc Phạm Duy chính thức được một nhà hát quốc gia dàn dựng thành một chương trình. Những chương trình trước ở thành phố Hồ Chí Minh hay Hà Nội đều do Công ty Cổ PhầnVăn Hóa Phương Nam  thực hiện. Cũng lần đầu tiên, trong chương trình có giới thiệu những ca khúc kháng chiến của Phạm Duy thành một phần riêng biệt, gồm có “Đường về quê”, “Đường Lạng Sơn”, “Tiếng hát Sông Lô”, “Bà mẹ Gio Linh”. Ngày ấy, biết bao người dấn thân trong cuộc trường kỳ đã hát vang “Một đoàn người đi miên man trên đường gian nan…”.

Ngày ấy, sau chiến thắng Sông Lô, ai cũng biết bên cạnh “Trường ca Sông Lô” (Văn Cao), “Chiến sĩ Sông Lô” (Nguyễn Đình Phúc), “Lô Giang” (Lương Ngọc Trác) còn có “Tiếng hát Sông Lô” của Phạm Duy tạo nên một bộ tứ bình bằng âm nhạc giành cho chiến thắng vang dội này. Vậy mà đến nay, sau hơn 60 năm, bức tranh thứ tư trong bộ tứ bình mới lần đầu tiên được vang lên tại Nhà Hát Lớn Hà Nội qua phần thể hiện của Nghệ sĩ ưu tú Việt Hoàn cùng “Đường Lạng Sơn”. Bao người dấn thân những năm tháng xưa, giờ mái đầu đã ngả bạc, có rưng rưng nhớ về một thủa thanh xuân “đi say sưa không màng công danh”.

“Bà mẹ Gio Linh” là một ca khúc kháng chiến đặc biệt của Phạm Duy. Giữa lúc các giai điệu ngợi ca, đang còn chất ngất khắp đất nước, “Bà mẹ Gio Linh” đã chân thành đến xót xa chỉ ra bi kịch của sự dâng hiến và hy sinh: “Quân thù đã bắt được con – Đem ra giữa chợ cắt đầu… Nghẹn ngào không nói một câu – Mang khăn gói đi lấy đầu – Đường về thôn xóm buồn teo – Xa xa tiếng chuông chùa gieo”. “Bà mẹ Gio Linh” đã được Đức Tuấn thể hiện thật cảm động.

Anh đã khóc khi hát những ca từ trên. Có thể nói Đức Tuấn là ca sỹ thành công nhất trong đêm  nhạc “Phạm Duy – Người phiêu lãng”. Sau “Bà mẹ Gio Linh”, Đức Tuấn tiếp tục chinh phục khán giả bằng “Tình ca” mà anh tâm sự giai điệu đã đi vào anh từ khi còn rất nhỏ: “Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời người ơi…”. Cùng với ĐứcTuấn, Mỹ Linh vẫn giữ được phong độ ngày nào qua “Ngàn trùng xa cách” và độc đáo với  “Cỏ hồng” qua phần phối mang phong cách Jazz của Hồng Kiên. Ca sỹ lần đầu tiên hát nhạc Phạm Duy trên sân khấu chính là ca sỹ Cẩm Vân  qua dãi bày của chị. Bởi thế, sự bỡ ngỡ là không tránh khỏi. Nhưng nghe Cẩm Vân hát “Áo anh sứt chỉ đường tà” (phỏng thơ Hữu Loan “Màu tím hoa sim”) lại thấy Cẩm Vân đưa được chất hùng ca hồn nhiên vào bi kịch này, khiến giai điệu bớt bi lụy đi như nhiều ca sỹ khác từng thể hiện.

Vậy là sau 11 năm, từ mùa xuân năm 2000 lần đầu tiên trở lại Việt Nam, lộ trình tìm về cội nguồn của “Người phiêu lãng” này đã từng bước đạt được những mong muốn của mình. Từ khi về định cư hẳn tại thành phố Hồ Chí Minh, Phạm Duy luôn mong muốn được thưởng thức những chương trình ca nhạc của mình, khi mình đang còn hiện diện. Năm nay, tròn 90 tuổi, chương trình “Phạm Duy – Người phiêu lãng” diễn ra ở Hà Nội hẳn đã làm cho ông mãn nguyện, thấy những dâng hiến của mình cho âm nhạc Việt Nam đã được ghi nhận qua bao tháng năm biến động của lịch sử.

Phương An ANVN21 (09/2011)