Trên mặt bằng chung của sân khấu biểu diễn hiện nay đa số là những chương trình âm nhạc giải trí, còn quá hiếm hoi những chương trình chuyên nghiệp có nghệ thuật cao như Giai điệu mùa Thu.

Chương trình này, ngoài việc tập hợp những nhân tài hàn lâm, nó còn góp phần làm cho sân khấu biểu diễn thuật thêm phong phú, mở ra cho công chúng nhiều lựa chọn và là niềm tự hào của một thành phố được mệnh danh là một trong hai trung tâm văn hóa - kinh tế - xã hội lớn nhất của đất nước.

Chương trình Giai điệu mùa Thu 2011 do Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ Kịch TP.HCM tổ chức đã diễn ra trong 3 đêm 17, 18 và 19/8 tại Nhà hát TP.HCM. Có thể nói Nhà hát đã tiếp tục một Giai điệu mùa Thu thành công. Điều đáng nói là sự thành công lần này đã đi vào chiều sâu và đã cho thấy những nhân tố mới triển vọng của tương lai.

Đi vào “chiều sâu”

Vẫn có vài ý kiến cho rằng Giai điệu mùa Thu năm nay không được như những năm đầu, bởi các tài năng âm nhạc hàn lâm mà nhiều người biết đến như Nguyễn Hữu Nguyên, Nguyễn Hữu Khôi Nam, Bùi Công Duy, Tạ Tôn (violin), Văn Hùng Cường (piano)… không có mặt mà chỉ một mình Trần Hữu Quốc (vilolin) trở về cùng người bạn đời của mình.

Những năm đầu của Giai điệumùa Thu, không khí như một ngày hội, thật tưng bừng,  vui vẻ, khi rất nhiều tài năng nhạc hàn lâm hội tụ về quê hương. Nhưng thật ra nó chỉ là cái “không khí”, cái không khí rất cần thiết cho những Giai điệu mùa Thu đầu tiên. Nhưng nếu có rất nhiều solist trong một chương trình thì thời gian dành cho mỗi người lại không nhiều, thường thì các nghệ sĩ  chỉ biểu diễn một trích đoạn của tác phẩm. Theo chỉ huy Trần Vương Thạch, giai đoạn đó chỉ là khởi đầu, giờ đây Giai điệu mùa Thu cần đi vào chiều sâu với những tác phẩm lớn được biểu diễn trọn vẹn. Đó cũng là điều kiện để các solist có thể thể hiện hết tài năng của mình.

Ba đêm diễn với 3 chủ đề khác nhau hay nói đúng hơn là 3 lĩnh vực của nhà hát: Hòa nhạc giao hưởng, Múa ballet & đương đại và Biểu diễn hợp xướng, nhạc kịch. Ở mỗi đêm đều có những điểm nhấn của chương trình.

Đêm hòa nhạc giao hưởng, nghệ sĩ Trần Hữu Quốc đã biểu diễn concerto cho violin,  piano và dàn dây của F.B. Mendelssohn. Đặc biệt, chương trình hòa nhạc giao hưởng đã giới thiệu 2 tác phẩm khí nhạc lớn của 2 nhà soạn nhạc rất trẻ: Vũ Việt Anh (Giao hưởng Vàng son) và Nguyễn Mạnh Duy Linh (Concerto cho violin và dàn nhạc). Có thể nói đây là lần đầu tiên những tác phẩm khí nhạc lớn của Việt Nam, đặc biệt là của những nhà soạn nhạc trẻ, được biểu diễn trọn vẹn ở chương trình Giai điệu mùa Thu.

Đêm múa ballet và đương đại năm nay, chiếm trọn phần 2 là tác phẩm múa đương đại Từ trường do Ngọc Quân, Quách Phương Hoàng và 2 người bạn Samuel Lefeure và Francesca Imoda cùng biên đạo và biểu diễn. Cả nghệ sĩ Việt Nam và nước ngoài là những người đã từng chinh chiến trên nhiều sàn diễn ở châu Âu, họ đã đem đến một tác phẩm múa đương đại đầy cảm xúc, một điểm sáng góp phần vào thành công của Giai điệu mùa Thu 2011.

Bất ngờ với những giai điệu Việt Nam

Đêm hợp xướng và nhạc kịch (19/8) đóng lại chương trình Giai điệu mùa Thu, lần đầu tiên Nhà hát biểu diễn trọn vẹn một nhạc kịch được xem là “kinh điển” nằm trong đa số kịch mục biểu diễn của các nhà hát lớn nhỏ trên thế giới: nhạc kịch Cavalleria Rusticana của Pietro Mascagni. Tuy chỉ “hát” mà chưa có phục trang, hành động kịch… nghĩa là chỉ đứng hát chứ chưa diễn kịch bằng âm nhạc, nhưng đó cũng là một cố gắng lớn của Nhà hát so với các Giai điệu mùa Thu trước đây.

Đặc biệt trong đêm này, dàn hợp xướng thiếu nhi Hàn Quốc đã mang lại cho khán giả những bất ngờ thú vị.

Với chất giọng rất “thuần” của tập thể hợp xướng, những giai điệu cất lên như quyện vào một khối - tinh khiết, mạnh mẽ, huyền ảo. Việc xử lý tinh tế những sắc thái tình cảm và đặc biệt là rất linh hoạt, với những động tác đơn giản đã làm cho các tiết mục biểu diễn hợp xướng trở nên sinh động và cuốn hút hơn. Mọi người lắng đọng rồi vỡ òa cảm xúc với những tràng pháo tay tán thưởng khi hợp xướng kết thúc bằng giai điệu bài hát Bèo dạt mây trôi. Bất ngờ hơn, khi những lời hát “anh em ta về cùng nhau ta quây quần này, một, hai, ba, bốn, năm…” cất lên, cả khán phòng đã hào hứng vỗ tay theo nhịp của bài hát. Dù phát âm tiếng Việt chưa chuẩn nhưng có lẽ dàn hợp xướng đã chinh phục mọi người bằng vẻ đẹp của giọng hát, bằng lối biểu diễn hồn nhiên, nhiệt tình của các thiếu nhi Hàn Quốc…

Qua đây cũng có thể nói rằng, khán giả nhạc hàn lâm cũng rất thích những bài hát Việt Nam, có lẽ đó là những gì gần gũi, thân thương và dễ lay động con tim họ. Điều mà trong khá nhiều những buổi biểu diễn nhạc hàn lâm ở Việt Nam hiện nay còn thiếu.

Một thế hệ trẻ vững vàng và triển vọng

Giai điệu mùa Thu lần này cũng đã cho thấy một thế hệ nghệ sĩ mới trẻ hơn nhưng cũng rất tài năng. Sau sự ra đi của giám đốc Võ Đăng Tín chuyên về sáng tác) đã có Vũ Việt Anh, Nguyễn Mạnh Duy Linh với 2 tác phẩm mà 2 nhà soạn nhạc trẻ này vừa trình làng. Việc đánh giá tác phẩm còn cần thời gian và mỗi tác giả cũng cần nhiều tác phẩm mới để khẳng định được vị trí của mình, nhưng bước đầu ghi nhận là họ đã có những tác phẩm với tư duy của thế hệ hôm nay, là những người được đào tạo ở những nhạc viện uy tín trên thế giới và chuyên tâm sáng tác về khí nhạc, trong bối cảnh mà rất nhiều người tốt nghiệp đại học sáng tác thời gian qua và hiện nay, khi ra trường chỉ chuyên viết ca khúc.

Đạo diễn Việt Cường và Kim Quy đã về hưu, chương trình năm nay đã có những đạo diễn trẻ thay thế như Nguyễn Phúc Hùng, Nguyễn Phúc Hải, Hồng Châu… Về chỉ huy, Trần Vương Thạch còn tại vị, nhưng có lẽ giờ đây anh bận lo công việc chung với trọng trách giám đốc của nhà hát. Đã qua vài năm thử thách, giờ đây những chỉ huy trẻ như Trần Nhật Minh

Nguyễn Anh Sơn đã khá vững vàng. Về thanh nhạc có lẽ khiêm tốn hơn, nhưng nhà hát cũng có giọng soprano Cho Hae Ryong (con dâu của nhà hát), người từng làm trợ giảng cho giáo sư Z.Didenko tại Nhạc viện Glinka Novosibirsk (CHLB Nga) làm huấn luyện thanh nhạc cho Đoàn Nhạc kịch. Nếu ở lĩnh vực solist (nhất là violin và piano) có thêm một vài “sao” nữa thì nhà hát thật hoàn thiện...

“Đây là lần đầu tiên những tác phẩm khí nhạc lớn của Việt Nam, đặc biệt là của những nhà soạn nhạc trẻ, được biểu diễn trọn vẹn ở chương trình Giai điệu mùa Thu”

Thanh Thảo ANVN21 (09/2011)