Trong đời sống âm nhạc nói chung, thị trường băng đĩa như một nguồn lưu trữ âm nhạc lớn rộng khắp cả nước và trong mọi  tầng lớp khán giả. Với ca sĩ nói riêng, thì đó là thành quả, là bước khởi đầu mà cũng là những giá trị khẳng định cho họ. Vì vậy, các album ca nhạc luôn có sức hút đặc biệt của nó với người nghe, giới chuyên môn lẫn các ca sĩ.

Như tất yếu của sự đa dạng các chương trình ca nhạc, đã có khá nhiều cuộc bình chọn dành cho ca sĩ, ca khúc nhưng nhiều sân chơi dành cho các album ca nhạc thì ít thấy!  Hiện nay, đang được chú ý nhiều hơn cả vẫn là chương trình Album Vàng do Đài truyền hình thành phố Hồ Chí Minh kết hợp cùng công ty Cát Tiên Sa tổ chức. Album Vàng mỗi tháng lên sóng một số và được truyền hình trực tiếp, giới thiệu tới khán giả trong cả nước những album đã được chọn lọc, để trao hai giải quan trọng nhất là Giải album xuất sắc do Hội đồng nghệ thuật bình chọn và Giải album yêu thích nhất do khán giả bình chọn.

Chỉ qua một chương trình truyền hình chưa thể đánh giá được toàn bộ các mặt của đời sống album nhạc Việt, nhưng cũng phần nào cho thấy xu hướng nghệ thuật mà Hội đồng nghệ thuật của chương trình đang hướng tới, bên cạnh cái mà khán giả thích là như thế nào? Giữa hai quan điểm, hai giải thưởng ấy có những điểm chung và mâu thuẫn nào không? hàng loạt những câu hỏi được đặt ra, cho thị trường băng đĩa!

Điểm qua những album đã đoạt giải trong mùa Album vàng 2009:

Album nghệ thuật xuất sắc của tháng do Hội đồng Nghệ thuật bình chọn: Pha Lê (Phương Linh), Sài Gòn Radio (Hà Anh Tuấn), Nhan sắc (Mỹ Lệ), Chân dung 17 (Hiền Thục), Thảo (Thanh Thảo), Album 9 (Phương Anh),…

Album yêu thích nhất của tháng do khán giả bình chọn: Con đường mưa (Cao Thái Sơn), Miss You (Quang Hà), Ngày và đêm (Quang Vinh), Wanbi Tuấn Anh 0901 (Wanbi Tuấn Anh), Đêm tình nhân (Phương Uyên – Lê Minh),…

Nhìn lại những album đạt giải chúng ta dễ thấy một điểm là các album đạt chất  lượng cao theo tiêu chí của Hội đồng nghệ thuật hầu như từ các ca sĩ ít nhiều đã thành danh trong làng âm nhạc. Còn những album do khán giả bình chọn thì có xu hướng lọt vào tay các ca sĩ trẻ, gương mặt triển vọng hoặc là các ca sĩ có lực lượng fans hùng hậu. Tuy vậy, các album đều đạt được một số chuẩn mực duy nhất đó là có sự tìm tòi sáng tạo, và có ca khúc hay trong album. Nhưng chỉ bấy nhiêu album chưa thể nào cho thấy hết sức sôi động của các album trên kệ đĩa thực tế.

Và màu sắc hỗn loạn, thiếu chuyên nghiệp, mới chỉ là đẹp về hình thức vẫn còn trong cách mà nhiều ca sĩ chọn lựa thực hiện album nhạc của mình. Phải chăng có sức ép từ thị trường? Hay một nhu cầu đặc biệt nào đó từ lớp khán giả trung thành? Hay chính các ca sĩ thiếu “bản lĩnh” để điều khiển “con thuyền nghệ thuật” của mình? Nếu đặt vào vị trí người sáng tác ca khúc thì tại sao?

Quay lại tính phù hợp tương đối giữa quan điểm của  Hội đồng nghệ thuật và thị hiếu khán giả, thì dễ dàng nhận thấy ngay tại chương trình Album Vàng luôn luôn có sự  giao thoa giữa hai yếu tố đó. Như album Có đôi lần (Phương Vy đoạt giải tháng 11 vừa qua) do Hội đồng Nghệ thuật bình chọn đã có khá nhiều ca khúc được khán giả đón nhận nồng nhiệt như: Bao lời yêu, Có đôi lần,…Ngay chính Hội đồng Nghệ thuật của Album Vàng cũng đang đứng trên cương vị một người nghe nhạc để chọn ra album trao giải, bên cạnh một số kiến thức chuyên môn mà không phải khán giả nào cũng có được. Đó cũng là nơi phản ánh cái nhìn, các quan điểm về cái hay cái đẹp trong âm nhạc của báo giới cũng như Hội đồng Nghệ thuật.

Vậy thì, với suy nghĩ ngược lại, giải thưởng do khán giả bình chọn có vai trò gì trong một sân chơi như thế? Nếu nói tất cả các album, các ca khúc hát lên đều cần khán giả, và có khi khán giả chính là yếu tố quyết định cho sự thành công của một ca sĩ, thì album do khán giả yêu thích bình chọn có được xếp ngang hàng với album do hội đồng nghệ thuật bình chọn không? Sẽ có ý kiến cho rằng thật ngớ ngẩn khi đặt ra vấn đề đó! Nhưng dựa trên thực tế trong tâm lý của người nghe nhạc Việt Nam, thì điều đó là cần thiết!

Trước hết, từ xưa đến nay trong tâm thức người Việt Nam luôn xem trọng những người có học vấn cao, khán giả thì gần như tin tưởng vào các vị giám khảo của bất cứ cuộc thi, cuộc bình chọn âm nhạc nào. Vô hình chung, trong suy nghĩ của khán giả dần hình thành khoảng cách nhất định giữa hai giải thưởng đó! Đó có phải là ý đồ của cuộc chơi? Nếu không thì quả đây là một bất lợi nữa cho sân chơi Album Vàng nói riêng và hầu hết những cuộc thi nói chung. Bởi đời sống âm nhạc mất phương hướng cho những giá trị mới. Đứng trước nhu cầu thay đổi đến chóng mặt của thị trường âm nhạc, cũng cần lắm những sự hướng dẫn, định hướng và tìm lối!

Nhìn lại thị trường các album ca nhạc ngoài thị trường, hầu như mỗi tuần đều có album mới là khán giả sẽ phải “choáng váng” và không biết chọn lựa thế nào. Như vậy những chương trình như Album Vàng là cần thiết! Trong một chừng mực nào đó, đây cũng là cơ hội để các ca sĩ trẻ mang album của mình đến với nhiều khán giả yêu thích âm nhạc hơn. Nhưng đây không phải là tấm gương phản chiếu hết những gì mà các album ca nhạc đang thực sự tồn tại. Phải chăng đã đến lúc chúng ta có một sân chơi lớn hơn nữa, là những cuộc bình chọn dựa trên doanh số bán ra, hay dựa trên một cuộc bình chọn trực tiếp ngay đêm diễn?...Để làm sao mỗi album khi được giới thiệu tới công chúng, được trao giải là sự đồng thuận của chính album đó!

Đời sống âm nhạc cứ tiếp diễn, người nghe ngày một đòi hỏi cao hơn cả hình thức và nội dung. Album nhạc Việt vẫn đang quẩn quanh với cuộc tìm kiếm không ngừng khán giả của mình. Hay đã đến lúc các album ca nhạc cần lấy lại đúng bản chất của mình, đừng là “phiếu thăm dò ý kiến” của các ca sĩ, mà hãy ngày càng chuyên nghiệp hơn!

Khánh Hưng SN25 (12/2009)