Album Tổ Quốc nhìn từ biển -  những sáng tác về biển đảo và bộ đội Hải quân của 2 người lính – nhạc sĩ: Nguyễn Hồng Sơn (đại tá, tiến sĩ, PGĐ bệnh viện 175 – Bộ Quốc Phòng) & Quỳnh Hợp (nguyên đại úy Quân chủng Không Quân), biên tập âm nhạc – Đài Tiếng Nói Nhân Dân TPHCM, giảng viên sáng tác âm nhạc Nhạc viện TPHCM) đã ra mắt chào mừng kỷ niệm 50 năm ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển.

Phóng viên của Tạp chí Âm nhạc đã có cuộc trò chuyện với đại tá – nhạc sĩ Nguyễn Hồng Sơn về những ca khúc của anh trong bộ đôi album vừa ra mắt.

Được biết, nhạc sĩ có khá nhiều ca khúc viết về Trường Sa, phải chăng nhạc sĩ có “duyên nợ” với nơi này cũng như tâm đắc với đề tài biển đảo?

- Trước hết phải cảm ơn Trường sa mảnh đất thiêng liêng, phần máu thịt của tổ quốc giữa trùng khơi sóng đã là tâm điểm ghi nhận rất nhiều cung bậc cảm xúc, tình cảm của cả nước hướng về Trường sa thân yêu và tôi cũng không là ngoại lệ. Trong sâu thẳm của trái tim mỗi người Việt Nam yêu nước, ai cũng muốn làm một việc gì đó dù là rất nhỏ nhoi để thể hiện tình cảm đó với tổ quốc, với Trường sa.

- Nơi ấy Trường sa, ngày đêm có những cán bộ, chiến sĩ của tôi đang trực tiếp làm nhiệm vụ bảo vệ sức khỏe cho bộ đội và nhân dân, mối liên lạc được gắn kết thường xuyên giữa đảo xa và đất liền nên cũng rất đỗi thân thương. Vì vậy với Trường sa không còn đơn thuần chỉ là một tình cảm mà còn là một tinh thần trách nhiệm của một người cán bộ chỉ huy đối với anh em chiến sĩ của mình.

- Một điều cũng rất quan trọng vì vẻ đẹp rất lãng mạn của quần đảo, thực tiễn cuộc sống của con người, thiên nhiên mà tôi đã được tận mắt chứng kiến, cùng chia sẻ với họ sau những chuyến đi thực tế đã làm cho tôi một cảm giác viết về Trường sa như một lẽ tự nhiên và còn rất nhiều điều để viết, phải viết cho mảnh đất ấy và cho những con người ấy...

Nhạc sĩ có thể chia sẻ những kỷ niệm đặc biệt trong mỗi ca khúc viết về Trường Sa? Nhạc sĩ mong muốn người nghe đồng cảm với mình điều gì nhất khi thưởng thức những tác phẩm đặc biệt này?

Vâng đúng như vậy, mỗi ca khúc có 1 cốt truyện riêng. Ca khúc đầu tiên tôi muốn nói là ca khúc “Ước ao ngày hiến chương phổ từ bài thơ cùng tên của Trung tướng GS TS Nguyễn Tiến Bình, Giám đốc Học Viện Quân Y.

Cũng đã rất lâu rồi, sau ca khúc để đời của NS Phan Huỳnh Điểu “ Hành khúc ngày và đêm” không thấy ca khúc nào viết về tình yêu của anh bộ đội và cô giáo. Chẳng hiểu sao tôi cứ thấy hay động lòng về tình cảm của cặp đôi này.

Có lẽ họ là những người chịu thiệt thòi và nghèo khó  nhất trong xã hội chúng ta hiện nay…!? Bài thơ của GSTS Nguyễn Tiến Bình viết về điều đó. Họ là những con người vất vả, thiệt thòi nhưng công việc của họ rất cao đẹp, tâm hồn rất trong sáng, giản dị. Tình yêu của họ cũng vô cùng lãng mạn, sáng trong…

Đây cũng như một món quà tôi gửi tặng những cô giáo, những chiến sĩ ở vùng sâu, vùng sa, biên giới, hải đảo và đặc biệt các cô giáo đang làm vợ và sẽ làm vợ, đang yêu và sẽ yêu các chiến sĩ ở quần đảo Trường sa đang ngày đêm canh giữ chủ quyền thiêng liêng của tổ quốc.

Thế còn Sức sống Trường Sa? Bài hát đã được Quân chủng trao giải A

Ca khúc “Sức sống Trường sa” phổ từ bài thơ có tựa đề “Ngỡ ngàng Trường sa” của đại tá Đoàn Vũ Vinh Chánh Văn Phòng Bộ Tư Lệnh Hải Quân.

Với đặc thù công việc đã nhiều lần đi công tác vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo….nhưng với Trường sa luôn có những cảm xúc rất lạ kỳ cho mỗi lần đi. Trong chiều hoàng hôn và màn đêm buông xuống, Trường sa thực sự như một cung điện nguy nga mọc lên giữa lòng biển đêm.

Ban ngày một mảng nổi  giữa xanh thẳm đại dương, những đợt sóng biển sô vào kè đá tung lên như những cánh hoa nước ôm trọn lấy đảo như một đài hoa với một màu xanh của lá, của ngói đỏ dưới ánh nắng vàng rực rỡ, Trường sa thực sư như một bông hoa khổng lồ, rực rỡ giữa biển.

Một cảm giác vô cùng thân thương và thanh bình khi đi qua những hàng cây bàng vuông, phong ba, cây tra là đu đủ, rau muống, rau đay, mùng tơi, rau thơm, mướp và bầu, bí, ớt…đan xen, chen chúc va những tiếng học vần e a của trẻ thơ từ những phòng học còn tươi màu ngói mới vang lên giữa mênh mông đại dương một cảm giác như đang đi giữa quê nhà…

Cuộc sống của người lính đã được thay đổi rất nhiều, hệ thống năng lượng sạch( quạt gió và pin mặt trời), Radio va Tivi đặc biệt là những buổi tối sau khi sinh hoạt, dưới tán lá là những cánh võng đong đưa lấp loáng ánh sáng của những chiếc điện thoại di động đó là khi các chàng lính trẻ của chúng ta đang nhắn tin cho bạn bè, người thân. Tất cả những cái đang có là những tình cảm thân thương của hậu phương đối với Trường sa để Trường sa giờ đã như gần lắm, để đất ấm tình người và người ấm tình nhau và chính vì vậy đã làm nên một Trường sa đang bừng lên sức sống mới…

Sức sống mới của Trường sa được khẳng định và thể hiện ở ca khúc thứ 3,  ca khúc “Sinh ra ở Trường sa”, ca khúc này tôi và NS Quỳnh Hợp viết chung để chúc mừng sự ra đời của cháu bé Nguyễn Ngọc Trường Xuân, cháu bé là công dân đầu tiên được sinh mổ trên đảo Trường sa lớn.

Tất cả sự chuẩn bị đón bé từ đảo xa tới đất liền trong một thời gian dài như chuẩn bị cho một trận đánh. Sự kỳ diệu ở đây không phải là một kỹ thuật quá khó mà ở chỗ thực hiện một cách hoàn hảo cuộc phẫu thuật, an toàn cả mẹ và con  trong một điều kiện rất nhiều khó khăn…vì vậy khi tiếng khóc trào đời của bé cất lên đã làm vỡ òa sự im lặng hồi hộp chờ đợi của kíp phẫu thuật, của cán bộ chiến sĩ trên đảo, của gia đình bé và cảnh những người lãnh đạo chúng tôi ở trong đất liền đang theo dõi toàn bộ cuộc phẫu thuật qua cầu truyền hình…

Những gương mặt rạng người nụ cười hạnh phúc tràn ngập giữa đảo xa và đất liền chào đón một mầm sống mới trên mảnh đất giữa trùng khơi sóng.

“Phút lặng im trên biển” là một ca khúc hết sức đặc biệt. Hình ảnh sự hy sinh dũng cảm của các chiến sĩ Hải quân Việt nam với tấm thân trần quấn Quốc kỳ quyết bảo vệ đảo đến cùng trước làn đạn kẻ thù đã cho tôi nỗi bàng hoàng xúc động.

Đã có biết bao nhiêu những tấm gương anh hùng liệt sĩ Hải quân  được tôn vinh nhưng cũng còn biết bao nhiêu những con người vẫn đang nằm đâu đó dưới thẳm sâu của đáy đại dương lạnh lẽo, không biết bao giờ họ mới được trở về với đất mẹ.

Tình cảm đồng chí, đồng đội, tình cảm hậu phương đất liền như muốn làm nghiêng con tàu về phía những cánh hoa được thả xuống đại dương  với những lời cảm ơn về sự hy sinh lớn lao của các anh hùng liệt sĩ và  lời thề quyết giữ gìn sự bình yên của bờ cõi mà biết bao thế hệ cha anh đã bước đi.

Trong những tác phẩm mới, có hai bài là “Rock đồng hồ cát” và “Sóng Trường Sa”. Nhạc sĩ chia sẻ nhiều hơn về hai ca khúc mới? đặc biệt ở việc chọn giai điệu cũng như cách thể hiện của nhạc sĩ?

Đại tá Dương Tự Trọng, Phó giám đốc sở Công an Hải Phòng - một người nổi tiếng kiên quyết và sắt thép với tội phạm hình sự nhưng với bài thơ Kỷ niệm Trường sa lại đầy xúc cảm, tinh tế và lãng mạn. Sự quan sát từ gần đến xa, từ chi tiết đến tổng thể mang đầy tính nghề nghiệp nhưng rất nhân văn. “…Thừa nắng cho nhau, thừa gió cho nhau. Thừa muốn mặn, thừa cô đơn, thiếu đất. Thèm giọng nói đất liền, thèm ánh mắt. Thoáng nhìn thôi tôi đủ khóc rồi…”.

Ngay cả khi phút chia tay bịn rịn lưu luyến cũng có những cung bậc cảm xúc rất Trường sa: “…Gia đình sóng tiễn chúng tôi. Sóng già bạc tóc, sóng trẻ kiêu hùng, sóng con tíu tít…” và tôi đã viết thành ca khúc “Sóng Trường sa”.

Đại tá Đoàn Vũ Vinh, Chánh văn phòng BTL Hải Quân nguyên là giảng viên của Học viện Hải quân với cái nhìn lãng mạn của con người gắn bó cả tuổi thanh xuân với biển đảo về trường sa tháng ba. Một số đảo nổi của quần đảo Trường sa có những roi cát rất đẹp.

Những roi cát này biến đổi theo thời gian, theo tính chất của những đợt sóng và gió của biển cả. Theo thời gian, những hạt cát cứ miệt mài, âm thầm, cần cù và lặng lẽ xoay sở và dịch chuyển sau một năm roi cát lại trở về vị trí cũ…

Thi vị hóa hiện tượng tự nhiên kỳ diệu này lính đảo gọi là “ đồng hồ cát”…mà điều đặc biệt là đơn vị thời gian được tính bằng năm. Một năm trôi qua có thể là rất ngắn và cũng có thể là rất dài đối với tâm trạng của mỗi con người, với bao kỷ niệm buồn vui của người lính đảo.

Đồng hồ cát cũng chứng kiến bao gian lao vất vả, những khắc nghiệt của thời gian và thiên nhiên, chứng kiến sự vững vàng của cột mốc chủ quyền được đặt ngay trong lòng người lính đảo, cả lãng mạn, mộng mơ và bao nỗi nhó mong…Và trong một giấc mơ vàng anh mơ thấy sẽ có một ngày được đưa em tới thăm đồng hồ cát diệu kỳ…

Bởi vì chỉ lính đảo xa mới có đồng hồ cát sóng xô, chỉ lính đảo xa mới có đồng hồ cát mãi quay…Thật tuyệt vời giữa muôn trùng khơi sóng người lính đảo vẫn rất lãng mạn, trẻ trung, trong sáng và tràn đầy sức sống như những cây phong ba, cây bàng vuông mãi xanh tươi, mãi sinh tồn trên những vỉa cát cằn khô trên biển cả…

Chứng kiến những buổi giao lưu trên đảo với sự háo hức, hồn nhiên tươi trẻ của lính đảo, bỗng thấy cần một chút gì mới cho chiến sĩ trẻ và tôi đã viết Rock đồng hồ cát và Sóng Trường sa với không khí sôi động của rock… hy vọng khi bài hát ra tới đảo sẽ không có chiến sĩ nào ngồi yên được.

Khi chọn ca sĩ thể hiện các ca khúc của mình, nhạc sĩ đưa ra những tiêu chí như thế nào? Nhạc sĩ thấy giọng hát nào “hiểu” tác phẩm của mình nhất?

Trước đấy vì mục đích chủ yếu là viết chơi, viết cho mình nên thường là mình hát, thỉnh thoảng có bài thích thu thì gửi các ca sĩ quen thân như NSUT Quang Lý, NSUT Tạ Minh Tâm, ca sĩ Ngọc Tân… Sau này có nhiều bài cần phổ biến nhưng vì điều kiện, môi trường và hoàn cảnh công việc cũng không biết và không tiếp xúc được với những ca sĩ trẻ nên chủ yếu là do các biên tập chương trình lựa chọn ca sĩ….

Sắp tới, nhạc sĩ có ca khúc nào mới nữa không? Và nhạc sĩ có tiếp tục dành tặng tác phẩm mới cho nội dung biển đảo?

Vâng như đã nói ở trên, với tôi viết ca khúc bây giờ vừa như một nhu cầu, vừa như là trách nhiệm. Chỉ ngặt nỗi thời gian.

Trong những sáng tác của mình, chất liệu âm nhạc mà anh thường sử dụng nhiều nhất là chất liệu như thế nào?

Tôi vẫn thích dòng bán cổ điển, lãng mạn, tự sự, trữ tình cũng có thể mang đôi chút âm   hưởng dân ca…có lẽ phù hợp với phong cách của tôi.

Đỉnh Lộc